Hulumtime mbi njohjen, kuptueshmërinë e përdorimin e fjalive kushtore

Abstrakti

Studimet e sotme gjuhësore duhet të orientohen drejt gjuhësisë së aplikuar dhe problematikave që dalin prej saj, duke u mbështetur në hulumtime të përdorimeve ligjërimore. Në ditët e sotme lind nevoja e studimeve morfosintaksore, të cilat vëzhgojnë ndikimin e disiplinave të integruara.
Punimi ynë është një qasje drejt matjeve të përdorimeve të kuptimeve gramatikore të kohëve të foljeve dhe mënyrës si ndikojnë këto kuptime gramatikore në përdorimin dhe përvetësimin e periudhës me fjali të varur kushtore. Nëpërmjet matjeve synohet të vëzhgohet kahu i zhvillimeve të sotme të sintaksës së shqipes. Matjet do të realizohen me nxënësit e klasës së 9-të të ciklit të lartë, moshë ku mendohet se ka përfunduar përvetësimi dhe zotërimi i saktë i standardit të shqipes.
Gjuhëtarët e cilësojnë periudhën me fjali të varur kushtore si një fjali që shpreh marrëdhënien shkak-pasojë. Konstatojmë se në tekstin shkollor “Gjuhë shqipe”, 9 të Shtëpisë Botuese Albas, me autorë: Rita Petro, Adelina Çerpja, Idriz Metani nuk trajtohet dhe nuk përmendet në njohuritë gjuhësore, Pjesa II – Sintaksë, fjalia kushtore. Ky problem e tejkalon hapësirën e trajtesës sonë, por theksojmë se matjet janë realizuar në nxënës që punojnë me këtë tekst dhe rezultatet e matjeve domosdoshmërisht janë të varura nga njohuritë që parashtron teksti.